مدیرعامل شرکت دانشبنیان«امین فناور دایا کاسپین» طی یادداشتی نوشت؛ راهاندازی و توسعه یک کسبوکار دانشبنیان، بدون دسترسی به سرمایه اولیه و فرصت کافی برای رسیدن به درآمد، دشوار است. این مسئله در اقتصاد ایران اهمیت بیشتری دارد… .
به گزارش روابط عمومی موسسه دانش بنیان برکت، محمد سعید نژاد طی یادداشتی گفت: مسیر توسعه فناوری و رسیدن به سوددهی در کسبوکارها ممکن است چندین سال طول می کشد بنابراین راهاندازی و توسعه یک کسبوکار دانشبنیان، بدون دسترسی به سرمایه اولیه و فرصت کافی برای رسیدن به درآمد، دشوار است.
متن یادداشت به شرح زیر است؛
تجربه شرکتهای دانشبنیان نشان میدهد که سرمایهگذاری اولیه تنها برای آغاز فعالیت یک مجموعه اهمیت ندارد، بلکه میتواند زمینهساز شکلگیری تیمهای فناور، توسعه محصولات و تبدیل ایدههای نوآورانه به کسبوکارهای پایدار باشد. در این میان، موسسههایی مانند دانشبنیان برکت میتوانند با تامین سرمایه و ایجاد فرصت کافی برای توسعه، بخشی از موانع پیش روی این شرکتها را کاهش دهند.
ضرورت سرمایهگذاری بلندمدت
سرمایهگذاری در یک کسبوکار فناورانه، با سرمایهگذاری در فعالیتهای تجاری متعارف تفاوت دارد. در بسیاری از کسبوکارهای سنتی، سرمایهگذار انتظار دارد در مدت کوتاهی به درآمد برسد و بخشی از سرمایه خود را برداشت کند. اما شرکتهای دانشبنیان بهویژه در حوزههای مکانیک و تجهیزات صنعتی، برای توسعه فناوری، ساخت محصول، آزمون و ورود به بازار به زمان بیشتری نیاز دارند.
در چنین شرایطی، سرمایهگذاری اولیه میتواند تعیینکننده سرنوشت یک شرکت باشد. اگر این سرمایه وجود نداشته باشد، ممکن است کسبوکاری که ظرفیت توسعه یک فناوری را دارد، اساسا فرصت شکلگیری پیدا نکند. از سوی دیگر، سرمایهگذار باید بداند که بازگشت سرمایه در این حوزه لزوما در ماههای نخست اتفاق نمیافتد و ممکن است چند سال زمان ببرد.
تفاوت مسیر سوددهی در حوزههای فناوری
یکی از نکات مهم در سرمایهگذاری خطرپذیر، توجه به تفاوت میان حوزههای فناورانه است. شرکتهای فعال در فناوری اطلاعات، نرمافزار و برخی کسبوکارهای دیجیتال ممکن است با هزینه کمتر و سرعت بیشتری به درآمد برسند. در مقابل، شرکتهای فعال در مکانیک، تجهیزات صنعتی و برخی حوزههای مهندسی، معمولا با فرایند طولانیتری برای توسعه محصول و رسیدن به سوددهی مواجهاند.
این تفاوت نباید به معنای کماهمیت بودن شرکتهای سختافزاری یا مکانیکی تلقی شود. چنین شرکتهایی ممکن است پس از سالها فعالیت به سوددهی برسند، اما رسیدن به سود قابلتوجه و چشمگیر، همچنان به زمان و سرمایهگذاری بیشتری نیاز داشته باشد.
تجربه فعالیت در این حوزه نشان میدهد که حتی پس از هفت یا هشت سال، رسیدن به سوددهی الزاما به معنای دستیابی به سودی چشمگیر نیست. بنابراین، سرمایهگذاری در این بخش نیازمند نگاهی بلندمدت و درک تفاوت میان مراحل توسعه فناوری و بازگشت سرمایه است.
فرهنگ سرمایهگذاری و چالش اعتماد به نوآوری
یکی از موانع توسعه سرمایهگذاری خطرپذیر در ایران، نبود شناخت کافی از ماهیت کسبوکارهای نوآورانه است. در بخشی از فضای کسبوکار سنتی، هنوز انتظار میرود سرمایهگذاری در مدت کوتاهی به درآمد برسد؛ درحالیکه شرکتهای دانشبنیان ممکن است برای دستیابی به محصول نهایی و بازار پایدار، به چند سال زمان نیاز داشته باشند.
این تفاوت در نگاه سرمایهگذار و کارآفرین میتواند به چالش تبدیل شود. سرمایهگذاری که انتظار دارد در ماه نخست یا دوم، بازدهی دریافت کند، ممکن است با مشاهده هزینههای توسعه و نبود درآمد فوری، نسبت به ادامه مسیر دچار تردید شود. در چنین شرایطی، سرمایهگذاری خطرپذیر میتواند با ایجاد فرصت کافی برای توسعه، امکان ادامه فعالیت شرکتهای نوپا را فراهم کند.
البته توسعه این فرهنگ تنها به تامین منابع مالی محدود نمیشود. سرمایهگذار باید با ماهیت ریسک، زمانبندی توسعه فناوری و ضرورت آزمون و خطا در کسبوکارهای دانشبنیان آشنا باشد. در غیر این صورت، حتی سرمایهگذاری اولیه نیز ممکن است به دلیل انتظار بازگشت سریع، نتواند به رشد پایدار شرکت کمک کند.
تشخیص تیمهای توانمند؛ چالش دیگر سرمایهگذاری خطرپذیر
در کنار مسئله تامین سرمایه، تشخیص توانایی واقعی تیمهای فناور نیز از چالشهای مهم سرمایهگذاری خطرپذیر است. در فضای نوآوری، افراد و گروههای مختلفی با ایدههای متعدد برای راهاندازی استارتاپ یا شرکت دانشبنیان وارد میدان میشوند اما میان داشتن یک ایده و توانایی تبدیل آن به محصول و کسبوکار، فاصله قابلتوجهی وجود دارد.
سرمایهگذار باید بتواند از میان گزینههای مختلف، تیمهایی را شناسایی کند که دانش فنی، تجربه، توان اجرایی و ظرفیت لازم برای پیشبرد پروژه را دارند. این تشخیص همیشه آسان نیست؛ زیرا ادعا درباره توانایی ساخت یک محصول یا راهاندازی یک شرکت، لزوماً به معنای برخورداری از توان واقعی برای انجام آن نیست.
به همین دلیل، سرمایهگذاری خطرپذیر تنها به معنای تزریق پول نیست. ارزیابی تیم، شناخت بازار، بررسی امکانپذیری فناوری و همراهی با شرکت در مسیر توسعه، بخش مهمی از این فرایند به شمار میرود. هرچه این شناخت دقیقتر باشد، امکان هدایت منابع به سمت تیمهایی که ظرفیت بیشتری برای تحقق ایده خود دارند، افزایش مییابد.
سرمایهگذاری خطرپذیر و آینده اقتصاد دانشبنیان
رشد شرکتهای دانشبنیان به سرمایه، زمان و شناخت درست از ظرفیتهای فناورانه نیاز دارد. در این مسیر، موسسههای سرمایهگذار میتوانند با پذیرش ریسک منطقی و حمایت بلندمدت، زمینه شکلگیری و توسعه کسبوکارهای نوآورانه را فراهم کنند.
با این حال، توسعه سرمایهگذاری خطرپذیر در کشور نیازمند توجه همزمان به دو مسئله است: نخست، جا افتادن فرهنگ سرمایهگذاری بلندمدت و پذیرش این واقعیت که همه فناوریها در مدت کوتاه به سوددهی نمیرسند؛ دوم، ایجاد سازوکارهای دقیقتر برای شناسایی تیمهای توانمند و تفکیک ظرفیت واقعی از ادعاهای غیرمستند.
پاسخ به این دو چالش میتواند به شکلگیری مسیرهای پایدارتر برای رشد شرکتهای دانشبنیان کمک کند. شرکتهایی که امروز در مرحله توسعه فناوری قرار دارند، در صورت برخورداری از سرمایه و فرصت کافی، میتوانند در آینده به بخشی از ظرفیت تولید، اشتغال و حل نیازهای فناورانه کشور تبدیل شوند.
محمد سعید نژاد، مدیرعامل شرکت دانشبنیان امین فناور دایا کاسپین
آخرین دیدگاهها